|
"Pranie mózgu" zwane również "reformą myśli" jest techniką manipulacyjną polegającą na nagłym i dramatycznym zmianie przekonań i wartości, jest to zmiana skokowa.
Określenie to jest stosunkowo nowe, zostało stworzone w usa w latach 50, XX wieku w czasie wojny koreańskiej. A było związane z tym że część jeńców wojennych przebywających w niewoli u koreańczyków nagle przechodzili na stronę komunistów. W tych czasach pranie mózgu było wykorzystywane do trwałych zmian światopoglądu ludzi z ich szeregów, którzy później w podobny sposób przekonywali do tych poglądów jeńców wojennych w Chinach. Miało to za zadanie pozbawić ich wszelkiego oporu, oraz uniemożliwić im organizowanie się. W Korei pranie mózgu zostało wykorzystane także w celach propagandowych choć jego głównym celem było zmniejszenie ilości strażników którzy mogli zostać przeniesieni na pola bitwy.
"Pranie mózgu" nie narodziło się oczywiście od razu, pierwsze formy przymusowej perswazji były już stosowane w czasach inkwizycji, a także jako sposób na "wrogów ludu" w związku radzieckim którzy szybko zmieniali swoje poglądy na właściwe. Nigdy wcześniej jednak nie nadano tej technice tak wymownej nazwy... prania mózgu. Termin ten pochodzi z języka chińskiego (hsi nao) i zostało zaproponowane przez Edwarda Huntera, amerykańskiego reportera który zajmował się tematem amerykańskich "nawróceń" jeńców wojennych.
Najśmieszniejsze jest to że był on szpiegiem CIA działającym pod przykrywką ;-) i napisał masę książek poświęconych tej tematyce.
Według niego wiele spośród jeńców poddanych „praniu mózgu”, nigdy tak naprawdę nie wróciło do normalnego życia. Ich zdrowie fizyczne i psychiczne zostało nieodwracalnie zniszczone (mimo, że od czasu uwolnienia ich z rąk Chińczyków minęło wiele lat).
Ludzie poddani długotrwałemu działaniu „prania mózgów” cierpieli po powrocie przede wszystkim na:
•zaburzenia psychiczne (np.: depresję, lęk, drażliwość, agresja)
•trudności w powrocie do normalnego życia
•bloki pamięciowe
•zmiany systemu wartości
•zmianę osobowości (np.: regresja, pasywność, zależność)
Późniejsze studia wojny koreańskiej prowadzone przez Roberta Liftona i Edgara Scheina wykazały, że „pranie mózgu” miało charakter przejściowy. Doszli oni do wniosku, że więźniowie nie mieli do czynienia z systematyczną reedukacją, ale przymusową perswazją, której celem było ograniczenie ich zdolności do organizowania się oraz ucieczki. Chińczycy odnieśli jednak sukces w przypadku niektórych więźniów, gdyż udało im się zmienić ich nastawienie do własnego kraju. Głodząc ich, zmniejszając racje żywnościowe, bijąc i obrażając, próbowali zburzyć ich światopogląd. Następnie za pomocą odpowiednich kar i nagród (np.:itp.), gotowi byli do współpracy (np.: doniesienia na współwięźnia, pomoc w reedukacji swoich kolegów).
Począwszy od roku 1960, kiedy to temat nowych ruchów religijnych (sekt) stał się bardzo popularny, zaczęto oskarżać je o stosowanie „prania mózgu” w odniesieniu do swoich członków. Wynikało to z zachowania członków sekt, którzy zmieniali swoje dotychczasowe poglądy, dziwnie się zachowywali i izolowali od bliskich. W rzeczywistości w większości przypadków (poza pewnymi wyjątkami), to oddziaływanie miało charakter bardziej subtelny i wyrafinowany, więc trudno je było zakwalifikować do typowego „prania mózgu”.
Aby oddziaływanie psychomanipulacyjne można było określić mianem „prania mózgu”, musi ono spełnić pewne warunki:
•zmiana przekonań i wartości musi być nagła i dramatyczna (nie zaś stopniowa)
•obiekt nie może mieć dostępu do standardowych źródeł informacji, aprobaty i porównań społecznych
•obiekt musi być uwięziony w miejscu, w którym przepływ informacji jest ściśle kontrolowany
•obiekt musi mieć nieustanny kontakt z manipulantami
•obiekt musi być przekonany o tym, że jego sytuacja jest jedynie przejściowa i możliwy będzie powrót do normalności
Temat jeńców wojennych, których poddano „praniu mózgu”, był wielokrotnie badany i diagnozowany. Na podstawie wyników badań, zespół amerykańskich psychologów zajmujących się tym zagadnieniem, opracował trójstopniowy model zmiany zachowań jeńców.
„Pranie mózgu” odbywa się w trzech etapach:
1. Rozmrażanie
Celem rozmrażania jest doprowadzenie do zachwiania psychiki poprzez: ograniczenie snu, zmniejszenie racji żywnościowych, oddziaływanie za pomocą różnych czynników wywołujących stres (np.: obrażanie, poniżanie, krzyczenie, bicie), podawanie informacji burzących dotychczasowy światopogląd, wizerunek siebie oraz wyzwalających poczucie winy (np.: informacje dotyczące rzekomo dokonanych zbrodni wojennych).
2. Przekształcanie
Celem przekształcania jest dostarczenie odpowiednio przygotowanych wzorców do naśladowania i takie ich wzmacnianie za pomocą odpowiedniego systemu kar i nagród, aby wywołać choćby minimalną (i zgodną z oczekiwaniem) zmianę w zachowaniu (początkowe zaangażowanie).
3. Zamrażanie
Celem zamrażania jest utrwalenie wyuczonych wzorców poprzez skłanianie jeńców do stopniowego zwiększania zaangażowania w zgodną z początkowym kierunkiem zmianę zachowań.
Podobną techniką do prania mózgu jest technika zwana "Kontrolą umysłu". Technika ta jest bardzo podobna do prania mózgu, bazuje na podobnych podstawach jednak różni się tym od prania mózgu tym że osoba manipulowana nie czuje się wykorzystywania, nie działa więc mechanizm oporu. Dzieje się tak dlatego że osoba manipulowana przebywa w środowisku osób które ją wspierają (przynajmniej tak się wydaje). Technika ta wykorzystywana jest masowo przez sekty... ale o tym opowiem kiedy indziej :-P
 |
Zapisz sie do kolportera RSS tego komentarza